Hortus Quercus

Hortus Quercus

De eik. Koning van ons plantenrijk. Sinds de prehistorie een spil in de verbinding tussen natuur en mens. Symbool voor adel, uithoudingsvermogen, mannelijke seksualiteit en eeuwigheid. Maar de eeuwigheid van de eik zelf, die hangt nu aan een zijden draad. Het is vijf voor twaalf: tijd voor actie!

Sinds mensenheugenis is de eik, Quercus in het Latijn, in de meest uiteenlopende culturen vereerd.
Door de Germanen werd de eik als een heilige boom beschouwd en gewijd aan de god Donar. In het oude Griekenland was de oppergod Zeus gekoppeld aan de eik. De Romeinen gebruikten bladeren van de Quercus Robur (zomereik) als onderscheiding. Bij boerderijen werd traditioneel een eik geplant, als bliksemafleider. En dan de Kelten: zijn waren misschien wel het meest verbonden met de eik. Het druïdisme, de religie van de Kelten, betekent letterlijk ‘wijze van de eik’ of eikenheiligdom.

De Kelten hielden vergaderingen op open plaatsen in het eikenwoud, vaak in de schaduw van een machtige eik. De druïden droegen een krans van eikenloof en voerden geen enkel ritueel uit zonder eikenbladeren. Bovendien voorspelden ze de toekomst bij het eten van eikels. En, net als vele anderen, maakten ze gebruik van de geneeskundige krachten van de (schors van de) eik.

Hortus Quercus_Lobke-Meekes1

Van alle loofbomen in Nederland is achttien procent een eik. Deze loofboom is erg geschikt als bouwhout. De schors wordt veel gebruikt voor leerlooien. Eikels zijn geschikt als veevoer. En ook op een andere manier is de eik met dieren verbonden: de eik plant zich voort doordat dieren de eikels verspreiden, waardoor op nieuwe plekken eikels tot eiken kunnen ontkiemen.

Al veertig jaar zien we de sterfte van eiken drastisch toenemen. Terreinbeheerders zien dat de vitaliteit van eiken verslechtert. Met name de zomereik heeft het zwaar. Eiken- prachtkevers, kleine wintervlinders, groene eikenbladrollers en bodemschimmels tieren welig door de verslechterde conditie van eiken en leiden de eik naar zijn graf. De verlaagde waterstand en verzuring van de bodem blijken slechte condities te bieden voor de eik. Maar wat de exácte oorzaken zijn van de eikensterfte, weten we niet. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Meer draagkracht, kennis en bewustzijn. Meer samenwerking.

Dat bieden we in de Hortus Quercus; een eerbetoon aan de Quercus in zijn eigen Hortus. Een hortus botanicus is de traditionele naam voor wat we tegenwoordig botanische tuin of plantentuin noemen. Botanische tuinen hebben als doel planten te bewaren in hun collecties en ze in de natuur voor uitsterven te behoeden.

Dat doen we in gebieden, waar het natriumgehalte van het water zo hoog is, waar boeren een centrale plek in het landschap en de economie hebben en waar bestuurder hun handen ineen slaan om de koning van de bomen weer de plaats te geven die hij verdient.

In de Hortus Quercus krijgt de zomereik een eigen plek. Uitgelicht en afgesloten, in optimale omstandigheden. Het is een plek waar wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan naar oorzaken van de sterfte van de eik. Een centraal punt voor wetenschappers om hun kennis over de eik te bundelen en te vergroten. Waar we in samenwerking met anderen die verbonden zijn met de eik, denk aan de boeren, op zoek gaan naar antwoorden en oplossingen.

Daarnaast is de Hortus Quercus een ruimte vol verhalen en informatie. Verhalen over de eik, zijn geschiedenis, vrienden en vijanden, zijn rol en nut voor mensen en dieren, zijn vorm en zijn kracht. Met een audiotour is de Hortus Quercus een belevenis over de eik. En, last but not least, is het een plek waar eikels uitgroeien tot nieuwe symbolen van de eeuwigheid. Waar de eik tegen uitsterven wordt beschermd.

 

Hortus Quercus_Lobke-Meekes

 

Call#3 in opdracht van Museum van Bommel van Dam (Venlo)